RSI (Relative Strength Index) to tzw. wskaźnik siły względnej,
Został on wprowadzony przez amerykańskiego analityka J. Wellesa Wildera w 1978 roku.
Jest to wskaźnik bardzo często używany nie tylko na rynkach kapitałowych, ale też towarowych, walutowych i innych.
Bada on zachowanie się danego instrumentu w porównaniu z jego własnym zachowaniem z przeszłości.
Przedstawiany jest on na ogół razem z wykresami cenowymi.
Wskaźnik RSI mierzy stosunek dwóch wielkości (dodatnich zmian cen i ujemnych zmian cen) i normalizuje go za pomocą funkcji \(f(x)=100-\frac{100}{1+x}\), żeby otrzymać zawsze liczbę z przedziału \([0,100]\).
Ściślej, wskaźnik siły względnej dany jest wzorem:
\[RSI=100-\frac{100}{1+RS},\]
gdzie \[RS=\frac{\textrm{suma dodatnich zmian cen z \(n\) ostatnich sesji}}
{\textrm{suma ujemnych zmian cen z \(n\) ostatnich sesji}}.\]
Oryginalnie używano \(n=14\) dni, ale obecnie stosuje się też \(n=9\) oraz \(n=21\).
Dodatnia zmiana ceny to różnica ceny zamknięcia z kolejnej sesji i ceny zamknięcia z sesji poprzedniej, o ile ta różnica jest dodatnia (tzn. gdy cena zamknięcia na kolejnej sesji była większa od ceny z sesji poprzedniej).
Ujemna zmiana ceny to różnica ceny zamknięcia z poprzedniej sesji i ceny zamknięcia z sesji kolejnej, o ile ta różnica jest dodatnia (tzn. gdy cena zamknięcia na kolejnej sesji była mniejsza od ceny z sesji poprzedniej).
Zauważmy, że \(RS\) można zapisać też w bardziej przejrzysty sposób:
\[RS=\frac{\textrm{łączny zysk w ciągu \(n\) ostatnich sesji}}
{\textrm{łączna strata w ciągu \(n\) ostatnich sesji}}.\]
Zarówno zysk, jak i strata są tutaj podstawiane jako liczby nieujemne!
Warto zauważyć, że \(RSI\) jest równe 0, gdy \(RS\) jest równe 0, tzn. gdy zysk w ciągu ostatnich \(n\) sesji wyniósł 0, tzn. nie wystąpił ani jeden wzrost cen.
Z kolei \(RSI\) jest równe 100, jeżeli strata w ciągu ostatnich \(n\) sesji wyniosła 0 - wówczas wartość \(RS\) jest nieskończona (formalnie nie można jej obliczyć, lecz w granicy jest równa \(\infty\)) i stąd wskaźnik \(RSI\) jest równy 100 (odejmujemy formalnie od stu wielkość \(\frac{100}{\infty}\), czyli 0).
Dość często zamiast łącznego zysku i straty we wzorze na \(RS\) używa się wielkości średnich (najczęściej średnich kroczących) i tak mamy wówczas:
\[RS=\frac{\textrm{średni zysk w ciągu \(n\) ostatnich sesji}}
{\textrm{średnia strata w ciągu \(n\) ostatnich sesji}}.\]
Dla \(n=14\) rachunki wyglądają następująco:
Pierwsze wartości średniego zysku i średniej straty liczone są w standardowy sposób:
\[\textrm{Pierwszy średni zysk}=\frac{\textrm{Suma zysków z poprzednich 14 okresów}}{14}.\]
\[\textrm{Pierwsza średnia strata}=\frac{\textrm{Suma strat z poprzednich 14 okresów}}{14}.\]
Drugi (uwzględniający następny okres) zysk (i kolejne) liczony jest jako średnia ważona poprzedniego średniego zysku i zysku aktualnego (z dodanego, następnego okresu) z wagami \(\frac{13}{14}\) oraz \(\frac{1}{14}\):
\[\textrm{Średni zysk}=\frac{13\cdot\textrm{Poprzedni średni zysk}+\textrm{Obecny zysk}}{14}.\]
\[\textrm{Średnia strata}=\frac{13\cdot\textrm{Poprzednia średnia strata}+\textrm{Obecna strata}}{14}.\]
Na poniższym rysunku przedstawiono wykres RSI dla spółki TP (z zaznaczonymi liniami sygnałowymi), zawierający też ceny zamknięcia:
Tzw. linie sygnałowe (linie sygnałów wykupienia i wysprzedaży) zaznaczane są najczęściej na poziomie 70 i 30 (rzadziej na poziomie 80 i 20).
Przyjmuje się zwykle, że rynek jest wykupiony (i należy poważnie zastanowić się, czy warto dany instrument w najbliższym czasie kupować), jeżeli poziom \(RSI\) przekroczy 70 (w czasie hossy - gdy przekroczy 80). Uważa się z kolei, że rynek jest wysprzedany (i być może nie warto sprzedawać instrumentu w najbliższym czasie), gdy poziom \(RSI\) spadnie poniżej 30 (w czasie bessy - poniżej 20).
Rzeczywiście, na powyższym wykresie widzimy, że pod koniec lipca notowania TP osiągnęły lokalne maksimum - sugeruje to wejście \(RSI\) powyżej poziomu 70 (zaznaczone na wykresie czerwonym polem). Był to istotnie sygnał ostrzegawczy - podczas najbliższych notowań kurs TP zaczął spadać.